Zhvillimi i fëmijëve nga muaji i 15 deri tek i 18-ti, tre muajt që paraprijnë ndryshimet e mëdha. Fëmija ecën dhe përkulet i sigurt në vetvete

Në përgjithësi, tek fëmijët deri në muajin e 18, pra deri në moshën një vit e gjysmë, vërehen pak ndryshime të veçanta muaj pas muaji. Ata paraqesin pothuajse të njëjtat elementë të zhvillimit psikomotor porse, gjithnjë edhe më të plota e të qarta. Pikërisht për këtë arsye këta muaj do të përshkruhen së bashku.

Të kuptuarit dhe të shqiptuarit e fjalëve gjatë këtyre muajve shtohet në numër, por edhe në përdorimin e tyre. Kështu, jo vetëm që përdor fjalët mama, baba, dada, mamam etj., me kuptimin e plotë të tyre, por fillon të përdorë e të lidhë dy fjalë të ndryshme. P.sh. fare qartësisht kërkon të ushqehet kur thotë “do mam” apo se do të dalë shëtitje kur thotë “ik dada”. Tregon saktësisht pjesët e trupit të tij që ia kërkon e po kështu, i emërton ato edhe te dikush tjetër apo tek kukullat. Vazhdon të përmirësohet pjesëmarrja e tij në marrjen dhe realizimin e dy apo tre porosive të thjeshta. Kështu, nëse i kërkohet që të sjellë një lugë e realizon atë pa asnjë mëdyshje pa e ngatërruar atë me thikën apo pirunin.

Zhvillimi i lëvizjeve të mëdha përfshin të gjitha veprimet që kryente edhe në muajt e trembëdhjetë e katërmbëdhjetë, por gjithnjë e më të sigurt. Kështu godet topin me këmbë në drejtimin përpara gjithnjë e me më shumë forcë e siguri. Madje këtë veprim mund ta bëjë edhe me të dy këmbët. Ecën mjaft mirë e me siguri përpara, por, edhe me kaq siguri praptas. Përkulet me siguri për të marrë topin, të cilin pastaj e hedh me të dy duart përpara ose lart. Ngjitja dhe zbritja e shkallëve është bërë tashmë një veprim i zakonshëm i tij.

Zhvillimi i lëvizjeve fine përmblidhet në zhgaravitjen spontane që ata bëjnë gjatë këtyre muajve, nxjerrjen e stafidhes nga shishja. Madje, e nxjerr atë nga shishja dhe e tregon duke e rrotulluar nëpër gishtat e tij. Është në gjendje të ndërtojë kullë me dy deri tre kuba.

Zhvillimi vetjak shoqëror.Pi vetë me filxhan duke vrojtuar me kujdes rreth e rrotull. Diku nga muaji i 18-të 25% e fëmijëve janë në gjendje të hanë të pavarur me lugë. Nga mosha 16-17 muaj 5-8% e fëmijëve fillojnë të përdorin edhe pirunin në mënyrë të pavarur. Zhvesh vetë rrobat e tij. Vazhdon të imitojë nënën, në mënyrë më spektakolare, se kinse po bën punët e shtëpisë. P.sh. sikur fshin shtëpinë me fshesë apo sikur po merr pluhurat nga mobiliet. Po ashtu bëhet më i sigurt në ndihmën që jep për kryerjen e punëve të thjeshta të shtëpisë.

Zhvillimi fizik, pesha dhe gjatësia e fëmijës, në këto 4 muaj, nuk pëson ndryshime shumë të dukshme. Kështu një fëmijë femër mund të peshojë mesatarisht nga 10.2 deri në 10.8 kg, ndërsa mund të jetë e gjatë nga 78 deri në 81 cm. Një fëmijë mashkull, mesatarisht, mund të peshojë nga 11 kg. deri në 11.4 kg, ndërsa mund të jetë i gjatë nga 80 deri në 83.5 cm.

Nga Dr. Shkëlqim Koçiaj
www.shekulli.com.al