Diasperia akute ose diarreja akute e lehte eshte nje çrregullim akut i tretjes qe prek shpesh femijet e moshes se njome dhe qe demtojne rende shendetin e tyre. Femijet e vegjel qe ushqehen me gjirin e nenes semuren me rralle nga çrregullimet e tretjes dhe e kalojne me lehte ate.

Femijet, te cilet rriten me ushqim artificial semuren me shpesh e me rende nga keto çrregullime.

Qumeshti i gjirit eshte ushqimi me i pershtatshem per femijen e vogel. Ai tretet plotesisht e me lehtesi, pasi permban lende ushqimore ne formen dhe perpjesetimet qe i nevojiten organizmit te femijes.

Qumeshti i lopes ka mjaft ndryshim nga qumeshti i gjirit. Qumeshti i gjirit permban disa lende qe mbrojne zorret nga zhvillimi i shumezimit te mikrobeve.

Keto lende, qe gjenden ne qumeshtin e lopes, demtohen gjate zierjes.

Ne rast se femijes i japim ushqim te papershtatshem ne sasi e cilesi per moshen, ai nuk eshte ne gjendje ta trese ate dhe mund te ndodhe qe femija te vjelle.

Nje pjese e ushqimit te mbetur kalon nga stomaku ne zorre, ku gjenden shume mikrobe, te cilat, ne kushte te zakonshme, nuk jane te demshme. Nen ndikimin e ushqimit te patretur, mikrobet fillojne te shumezohen, duke shkaktuar kalbezimin e mbeturinave. Femija mund te kete dhembje barku, te dalat jashte jane te ujshme e me ere te keqe, fillojne me 3-4 here ne dite e mund te shtohen 8-10 here ne dite. Ngjyra e tyre ne fillim eshte e verdhe e me pas behet jeshile. Femija eshte i keputur, pesha e tij fillon te bjere.

Dispeceria nuk eshte semundje vetem e stomakut dhe e zorreve. Helmet qe formohen ne zorre thithen dhe shkaktojne çrregullime te tjera, mund te ngrihet temperatura, te vjellat dhe heqja e barkut shpeshtohen, femija keputet, grindet.

Kur femija eshte i dobesuar nga ndonje semundje tjeter ose eshte me zhvillim jo te mire, dispeceria mund te shfaqet me rende.

Organizmi i femijes preket me shume nese ai, se bashku me ushqimin, merr mikrobe. Kjo ndodh kur nuk ruhen respektohen masat e pastertise ne kohen e pergatitjes se ushqimit.

Perveç faktoreve ushqimore dhe infektivi nga mikrobet, nje nder faktoret qe favorizon dispeserine eshte dhe vapa e veres.

Çrregullime te tretjes mund te shfaqen ne çdo stine te vitit, por gjate veres rastet e femijeve te semure nga barku shtohen, pasi vapa dobeson organizmin e tyre dhe ngrohtesia favorizon zhvillimin e mikrobeve ne ushqime e veçanerisht ne qumesht. Ka shume rendesi qe mjekimi i diarrese te filloje ne diten e pare te semundjes, sepse semundja mund te rendohet dhe gjendja e femijes te perkeqesohet shpejt. Te vjellat shtohen dhe shfaqen pas çdo pirje qumeshti dhe uji. Te dalat jashte behen me te shpeshta e te ujshme. Humbja e shumte e lengjeve shkakton dehidratimin e femijes. Lekura zbehet, goja thahet, syte jane me shikim te lodhur e te shqetesuar, shpesh duken te futur.

Kur preket sistemi nervor qendror, femija perpelitet ose humbet ndjenjat. Kjo forme quhet dispeceria toksike ose helmuese.

Cilat jane masat qe duhen marre per te menjanuar çrregullimet e tretjes?

Per te menjanuar çrregullimet e tretjes, femijes duhet t’i jepet ushqim i pershtatshem. Ushqimi me i dobishem, me i paster e me i sigurt per femijen ne muajt e pare te jetes eshte qumeshti i nenes. Ne moshen 5 muaj e lart, femijes duhet t’i jepet shtese, ne pershtatje me moshen, pure, muhalebi, kos, supe, ne menyre graduale e ne kohen e duhur. Ndalohet heqja e gjirit ne muajt e veres. Nena duhet te respektoje me perpikeri orarin e ushqyerjes se femijes. Te femijet me ushqim artificial duhet t’i kushtohet vemendje sterilizimit te perzierjeve te qumeshtit, rregullit te ruajtjes se tyre ne vende te fresketa, shmangia e ushqyerjes se tepert e te njeanshme.

Vapa favorizon dispecerine, prandaj duhet te merren masa kunder ngopjes se tepert te femijeve: dhoma te ajroset me shpesh, t’u behen banja me te shpeshta, t’u behen shetitje ne ambiente te fresketa e pa pluhur.

Per te menjanuar ngrohjen e tepert, femija duhet te vishet me rroba te lehta, ne pershtatje me kohen e stinen. Dhoma, ku qendron femija, duhet te ajroset me shpesh ne kohen e vapes per te krijuar freski. Dyshemeja duhet te lahet shpesh me uje, ne dritare te vendosen çarçafe te lagur, ndersa femijes se vogel i jepet uje i zier ose çaj i embelsuar pak.

N.q.s femija ka bark e te vjella, kur ai eshte me ushqim, ndalohet dhenia e ushqimeve. Femijes i jepet vetem uje te zier ose çaj 1-10 luge te vogla çdo 5-10 minuta. Per çdo te dale jashte diarreje, i jepet 1 gote ose 150-200 ml tresol.

Mjekimi i diarrese mbeshtetet ne dy pika: 1 – mjekimi dietik

2- mjekimi medikamentoz.

Ne mjekimin dietik rendesi ka dieta hidrike.

Rehidrimi

Me rehidrim kuptojme zevendesimin e lengjeve te humbura gjate diarrese e te vjellave. Femija humbet jo vetem uje, por edhe kripera minerale, si: natriumin, kaliumin, kalciumin, etj.

Rehidrimi behet duke barazuar sasine e lengjeve te humbura me sasine e lengjeve qe duhen dhene.

Per rehidrim eshte perdoruar tresoli, i cili permban NaCl 3.5 g, KCl 1.5 g, NaHCO3 2.5 g, glukoze 20.0. keto jane paketa te gatshme, te cilat treten ne nje gote uje te valuar e i jepet femijes çdo 5 – 10 minuta nje deri 2 luge. Ne rast se nuk ka tresol te gatshem, ai pergatitet edhe vete. 1 luge çaji (5 ml) rrafsh me kripe gjelle hidhet ne 1 liter uje te vakur dhe aty i shtohen tete luge çaji rrafsh me sheqer. Perzihet derisa te tretet dhe i jepet femijes shpesh e nga pak. Sasia e tresolit qe duhet t’i jepet femijes, bazohet me etjen qe ka femija.

Per çdo te dale jashte (diarre) femijes i jepet nje gote ose 150 ml – 200 ml uje tresoli.

Marrja e tresolit ne piken e rehidrimit qe eshte hapur ne çdo ambulance ka bere qe rastet me dehidrim te lehte te mos kalojne ne dehidrim te rende.

Dieta e transfuzionit per femijet me ushqim artificial 6 – 10 ore i nderpritet ushqimi e i jepet vetem tresol. Pastaj i jepet ushqimi qe perthithet lehte, si: leng orizi, paluze me miell e niseshte, pure mollesh ose ftoi, supe me karota, e cila ka veprim rehidruese e fiksues te ujit ne organizmin e femijes. Kjo diete zgjat 1- 2 dite. Me permiresimin e gjendjes se pergjithshme te femijes e me pakesimin e çrregullimeve, fillohet ushqyerja e femijes me karbohidrate e proteina.

Ne rast, kur dhenia nga goja e tresolit eshte bere e pamundur nga te vjellat dhe daljet e shpeshta diareike, kalohet ne dehidrimin intravenoz ne qendren e dehidrimit qe ka çdo ambulance.

Mjekimi medikamentoz behet ne ato raste kur etiologjia e dispacerise akute eshte me origjine infektive.

Rendesi te veçante ne çrregullimet e tretjes ka dhe ngritja e nivelit te kultures shendetesore, sidomos tek nenat e reja ne drejtim te mirerritjes se femijeve, ushqyerjes se tyre.

Natasha KAMBERI – Mjeke pediatre

Postime te Ngjashme:

• 5 këshilla për fëmijë në formë
• Për një gjoks te “bukur”, bebet sakrifikohen për qumesht
• Qumështi i mbron muskujt
• Ta largoj femijen nga kuzhina kur gatuaj?
• Mungesa e Vitaminës D

Popularity: 5% [?]